Morze kodlaşması
- Eylül 12, 2021
- by
- Tural Qaraqaşlı
Telefonumuzun klaviaturasında çoxlu sayda hərf, rəqəm və müxtəlif durğu işarələrin yerinə sadəcə iki böyük işarə – nöqtə və tire olsaydı, bu mesajlaşmada sürət yaradardı. Çünki, bütün yazmaq istədiklərimizi sadəcə bu iki işarə ilə yaza bilərdik.
Bu Morze əlifbasıdır. Amma bunun da bir mənfi yönü var. Hər hərf və ya rəqəmi yazmaq üçün 4-5 dəfə düyməyə basmalıyıq. Müsbət tərəfi də odur ki, klaviaturamızda sadəcə 2 düymə var. Bütün hərflər və rəqəmlər bu iki işarənin müxtəlif kombinasiyaları ilə yaranır. Əslində köhnə telefonlarda da mesajlaşanda bir hərfi yazmaq üçün bir düyməyə bir neçə dəfə basmaq lazım idi. Üstəlik düymələr daha çox idi. Morze əlifbası olan bir klaviaturada isə sadəcə iki düymə var. Belə halda mesajlaşmanın köhnə telefonlardakı klaviatura sisteminə görə daha sürətli olacağı demək olar ki, dəqiqdir. Amma smartfonlarda vəziyyət fərqlidir. Əgər indi telefonlarda sadə əlifbalı klaviaturalardan əlavə, həm də Morze əlifbalı iki düyməli klaviatura da olsaydı, bu məsələ barədə testlər edilə bilərdi. Bəzən Morze əlifbası yerinə Morze kodlaşması da deyirlər. İnformasiya sistemlərində bütün verilənləri 0 və 1-lərlə yadda saxlayan ikilik kodlaşma
ya bənzəyir. Amma ondan daha sadə olduğu üçün əlifba xüsusiyyəti də var. Bir də əsasən siqnallaşma məqsədi ilə yaradılıb. Uzun və qısa siqnalların kombinasiyaları ilə uzaq məsafələrlə əlaqə yaratmaq əsas məqsəd olub. İlk uzaq məsafəli əlaqə məhz bu əlifbanın yaradıcısı Samuel Morze tərəfindən həyata keçirilib. Vaşinqton və Baltimor arasında teleqraf xətti ilə ilk göndərilən mesaj Bibliyadan “What hath God wrought – Tanrı nələr etdi” oldu. Morze əlifbası sanki maşın və ya cihaz əlifbası ilə insan əlifbası arasında bir keçid əlifbadır. Siqnal da göndərmək olar, mesaj da yazmaq olar. Sadə bir fitlə də 3 qısa, 3 uzun və yenə 3 qısa fit səsi SOS siqnalıdır. Sonda isə Morze əlifbası ilə bir söz yazım: – ..- .-. .- .-..





